«АЙАРГА БИБЛИОТҮҮН» —ТӨРҮТ ҮГЭС ТҮМҮК КҮҮС

«Айар» кинигэ кыһата дойду үрдүнэн киэҥник биллэр «Библионочь» тэрээһин чэрчитинэн «Айарга Библиотүүн» диэн дьоро киэһэни тэрийдэ. Быйылгы тэрээһиннэр норуот сомоҕолоһуутун тиэмэтигэр ананаллара ордук суолталаах.

14:00 чаастан саҕалаан, кинигэни таптааччылар «Бичик+» маҕаһыыммытыгар тоҕуоруһа муһуннулар. Сылаас, истиҥ көрсүһүү тэрээһин бүтүөр диэри салҕанна.

«Айыы сирин аһа»: Айылҕа бэлэҕэ

Сахабыт сирэ — айылҕа баайынан байбыт кэрэ кыраай. Фермер Вера Петровна Лиханова дьиэ-уот үүнээйилэрин сублимациялааһын (тыынын харыстаан хатааһын), пастила оҥоһуутун, таба уонна сылгы этиттэн айылҕа бэлэҕин — снек астарын туһунан кэпсээтэ.

Вера Петровна дьоҥҥо-сэргэҕэ отонунан, сугунунан морсу, собо миинин уонна хортуоска пюретын амсатта. Ыалдьыттар олус интириэһиргэээн иһиттилэр, элбэх ыйытыы киирдэ. Уонна бу туһалаах оҥоһуулар «Айар» бары маҕаһыыннарыгар атыыга бааллар.

Тар — өбүгэбит төрүт аһа

Тар — биһиги өбүгэбит үйэлэргэ илдьэ кэлбит, дьиэ кэргэн доруобуйатын харыстыыр эмп-том курдук аһа. Бу умнулла быһыытыйбыт аспытын тилиннэрэр, киэҥник тарҕатар биологическай билим кандидата Варвара Васильева үөрэнээччитэ Светлана Ивановна Слепцова уонна кини сиэнэ Саха национальнай гимназиятын үөрэнээччитэ Айыллаана тар оҥоһуутун кистэлэҥнэрин арыйдылар.

Көрсүһүүгэ ыраах Сунтаар улууһуттан кэлэ сылдьар 97 саастаах Григорий Иннокентьевич Павлов «Тар» — өбүгэлэрбит төрүт астара буоларын аҕынна. «Тар киһиэхэ күүс-уох биэрэр, маны — спортивнай ас оҥоруохха наада», — диэн баҕа санаатын эттэ.

Ону тэҥэ Светлана Ивановна хаарайар от туһатын кэпсээтэ — киниттэн харыга кэтэр харысхал оҥороллор эбит.

Түүлгэ анаммыт дириҥ көрсүһүү

Салгыы Арассыыйа биллэр этнограба, устуоруйа билимин дуоктара, бэрэпиэссэр Розалия Иннокентьевна Бравина лекциятынан салҕанна. Кини — «Айар» кыһанан иккистээн бэчээттэнэн тахсыбыт, ааҕааччы киэҥ биһирэбилин ылбыт «Түүл сахалыы тылдьыта» кинигэ ааптара.

Көрсүһүүгэ Розалия Иннокентьевнаны истэргэ кини үөрэнээччилэрэ, научнай үлэтин сэҥээрээччилэр тоҕуоруһа муһуннулар. Ыалдьыттар түүллэрин сиһилии кэпсээн, бэйэлэрин сэҥээрдэр ыйытыыларын биэрдилэр. «Айар» кинигэ кыһата Розалия Иннокентьевнаны кытта ыкса үлэлэһэр. Кини — «Саха төрүт олоҕо», «Шаманы — избранники Небес и духов» курдук киэҥ далааһыннаах үлэлэр ааптардара. Бу күн ааҕааччылар научнай билиилэри эрэ буолбакка, дууһаны уоскутар, олох суолун тобулар сүбэлэри ыллылар.

Бууза абылаҥа: Ас амтана уонна үөрэх

Тэрээһиммит түмүктүүр чааһа — күүтүүлээх уонна минньигэс түгэнэ этэ. Ааҕааччы киэҥ араҥатыгар анаммыт таһаарыылар эрэдээксийэлэрин эрэдээктэрэ Алина Бурцева «Кухни народов России» кинигэ туһунан кылгастык билиһиннэрдэ.

Ол кэнниттэн бүрээттэр ытык астара — буузаны астыыр маастар-кылаас саҕаланна. Маастар Саяна Галсанова тиэстэни хайдах сөпкө мэһийии, эт буоһун хайдах минньигэстик бэлэмнээһин, буузаны хайдах халыыптаан тигэп кистэлэҥнэрин арыйда.

Маастар-кылааска бэлиэтэммит ыалдьыттар илиилэрин суунан, Саянаны кытта тэҥҥэ үлэлээн, буузаны быһа-оро оҥордулар. Көрөөччүлэр даҕаны истэн-билэн, ас астыыр ньымаҕа үөрэннилэр. Бүтүүтүгэр бары бииргэ олорон амсайдыбыт — ас амтана, истиҥ кэпсэтии, доҕордуу сыһыан бу күнү өссө сырдатта.

«Айар» кыһа аатыттан Библиотүүнҥэ кэлэн, биһигини кытта бииргэ буолбут, кинигэ эйгэтигэр умсугуйбут хас биирдии киһиэхэ барҕа махталбытын тиэрдэбит! Кинигэ — биһигини түмэр күүс. Инникитин даҕаны маннык көрсүһүүлэр элбэх буолуохтара!